Konijnen hebben vier snijtanden, twee in de onderkaak en twee in de bovenkaak. Achter de bovenste snijtanden zitten nog twee kleine stifttandjes. Hierop slijten de ondertanden af, terwijl de boventanden zich slijpen langs de ondertanden. Het slijten gebeurt tijdens het kauwen van voedsel, maar dit kan alleen maar als de stand van het gebit goed is.

Konijnentanden en -kiezen groeien een levenlang door. Als ze niet goed afslijten omdat de stand van het gebit verkeerd is, ontstaan er grote problemen. De ondertanden groeien dan uit de mond, de zogenoemde olifantstanden. Of ze groeien binnen de mond recht omhoog, voor de boventanden langs, waardoor de mond op slot raakt. De tanden kunnen dan zelfs dwars door de kaak de neus ingroeien.

cavia

Een reden voor scheefstand van het gebit kan erfelijk bepaald zijn, maar ook kunnen er problemen ontstaan bij het knagen aan de tralies van een konijnenhok of andere harde voorwerpen. Daarnaast kan het voorkomen dat er iets vast zit in het gebit, waardoor wondjes kunnen ontstaan. Een gebrek aan kauwmaterialen (zoals snacks en hooi) kan ook leiden tot doorgroeiende tanden of gevaarlijke haken aan de kiezen.

null

Waarom zijn konijnen geen knaagdieren?

Konijnen hebben stifttanden. Deze 'extra' tanden achter de boventanden zorgen ervoor dat de onderste tanden goed afslijten en zijn ook de reden dat konijnen niet tot knaagdieren behoren. Haasachtigen hebben deze stifttanden namelijk wel en knaagdieren niet.
Stifttanden konijn

Doorgroeiende konijnentanden

Als het probleem van doorgroeiende tanden speelt kunnen konijnen geen voedsel meer oppakken. Ze kunnen ook niet meer kauwen omdat de kiezen elkaar niet meer kunnen raken. Door niet of zeer slecht eten wordt de darmbeweging traag en ontstaan darmproblemen. Ook zal het konijn de vacht niet meer kunnen onderhouden of de blindedarmkeutels eten. De conditie van zo’n dier gaat daarmee snel achteruit.

null

Tip van de Vets Place dierenarts!

Gebitsproblemen kunnen ook op latere leeftijd ontstaan. Het is daarom altijd zinvol om regelmatig het gebit van je konijn te controleren. Even de lipjes omhoog duwen om te zien of de ondertanden nog netjes achter de boventanden staan. Lees hier meer over de Vets Place dierenarts.

Als dat niet het geval is, zullen de onder- en boventanden regelmatig ingekort moeten worden door de dierenarts. Steeds minder dierenartsen knippen de tanden, omdat bekend is geraakt dat hierdoor scheurtjes in de tanden kunnen ontstaan. Dit gebeurt onzichtbaar juist onder het tandvlees. Hierdoor kunnen zeer pijnlijke abcessen ontstaan in het gebit. Knippen is daarom sterk af te raden. De enige goede manier om tanden in te korten is door middel van slijpen.

De ingreep

Als inkorten te vaak moet gebeuren, kan dat traumatisch worden voor een konijn. Het is dan het overwegen meer dan waard om de tanden te laten verwijderen. Deze ingreep wordt steeds vaker gedaan en een konijn kan goed leven met een gebit zonder voortanden. Tanden ‘gewoon trekken’ kan niet, omdat de tandwortels (evenals kieswortels) enorm lang zijn.

Verwijderen gebeurt met behulp van speciale apparatuur en onder narcose. Na deze ingreep krijgt het konijn een antibioticakuur en voldoende pijnstillers. Dat laatste is erg van belang voor een goed herstel.

De meeste konijnen eten vrij snel na deze ingreep. Bij anderen duurt het langer voordat ze aan de nieuwe situatie gewend zijn. In het laatste geval zal er gedurende een periode gedwangvoerd moeten worden. Omdat het dier geen groenvoer meer kan afknagen, wordt dit in hapklare brokjes van circa 2 centimeter aangeboden.

Hoewel veel tandloze konijnen zonder problemen lange sprieten hooi eten, is het aan te raden om het hooi in stukken van 5-10 centimeter te knippen. Lang hooi blijft echter nog steeds de favoriet van bijna elk konijn.

Haken aan konijnenkiezen

Haken aan de kiezen is een fenomeen dat steeds vaker gesignaleerd wordt. Dit kan bij konijnen van elke leeftijd optreden. De haken maken wondjes in de tong en/of de wang en dit is zeer pijnlijk. Symptoom van haken in het gebit is (meestal, niet altijd!) dat het konijn steeds langzamer gaat kauwen en zodoende langer over zijn eten doet. Vaak heeft hij daarbij natte mondhoeken van het kwijlen. Dit is niet altijd te zien, maar wel te voelen met je vinger. Daarnaast komt het konijn vaak blij op het etensbakje afgerend, maar weigert hij te eten door de pijn. In een later stadium zal het konijn zelfs niet meer reageren op voedsel.

Ook als er geen duidelijke symptomen zijn van haken aan de kiezen kan het dier hier gasaanvallen en/of verstoppingen door krijgen. Zelfs het kleinste haakje geeft stress op de darmen, die hierdoor trager gaan bewegen, met alle gevolgen van dien. Als je konijn slecht(er) eet, gas of verstopping heeft, is het altijd zaak om het gebit goed te laten nakijken door een dierenarts.

Slijpen van haken

De haken worden verwijderd door ze onder hele lichte narcose te slijpen. Nadat de haken verwijderd zijn worden de kiezen in het gebit in anatomisch juiste vorm terug geslepen, zodat ze weer goed kunnen afslijten. Vaak blijven de haken dan heel lang weg of komen zelfs niet meer terug.

Het is belangrijk haken aan kiezen, ook hele kleintjes, met spoed te laten verwijderen, omdat een konijn door het niet eten en de pijn snel verzwakt. Door deze ingreep is het konijn onmiddellijk genezen van de kwaal. Het beste kan het dier na de ingreep direct een pijnstiller toegediend krijgen, omdat er nog sprake kan zijn van pijnlijke wondjes.

Help je konijnen met het slijten van de tanden

Wanneer een konijn gedurende de dag niet voldoende kauwt en maalt met zijn tanden en kiezen, zullen deze minder goed of verkeerd afslijten. Het is belangrijk dat jouw konijnen gedurende de gehele dag hooi ter beschikking hebben. Daarnaast zijn er ook speciale knaagsnacks verkrijgbaar die ervoor zorgen dat de tanden en kiezen van jouw dier netjes gevijld worden. Deze snacks worden gemaakt van verschillende gras- of houtsoorten die niet alleen erg gezond zijn, maar vooral ook heel lekker smaken! Daarnaast zijn veel knaagspeeltjes gemaakt om het slijten van de tanden te bevorderen.

null

Vitamine D voor je konijn

Laat je konijnen regelmatig buiten in de zon vrij rondlopen. Zonlicht zorgt voor de aanmaak van Vitamine D en dat draagt bij aan de sterkte van kaakbotten, kiezen en tanden.